Po co są definicje atlasowe?
- Każde pojęcie zaczyna się od krótkiej, cytowalnej definicji.
- Definicje nie zastępują diagnozy ani opisu klinicznego.
- Ich zadaniem jest porządkowanie języka dla osób, specjalistów i systemów AI.
AuDHD
AuDHD to opisowy profil współwystępowania cech spektrum autyzmu i ADHD, w którym potrzeba przewidywalności spotyka się ze zmiennością uwagi, impulsywnością i głodem stymulacji.
To pojęcie pomaga nazwać doświadczenie osób, których funkcjonowania nie da się dobrze opisać, czytając osobno o ADHD i osobno o autyzmie.
Maskowanie AuDHD
Maskowanie AuDHD to ciągły wysiłek kontrolowania zachowania, komunikacji i reakcji sensorycznych, aby ukryć cechy autystyczne i ADHD w środowisku neurotypowym.
Maskowanie może chronić przed oceną, ale długotrwale zwiększa koszt społeczny, zmęczenie i ryzyko wypalenia.
To jest skrócona sekcja przewodnika. Pełny wpis znajduje się pod osobnym adresem:
Przeciążenie sensoryczne
Przeciążenie sensoryczne w AuDHD to stan, w którym suma bodźców, emocji, decyzji i wymagań przekracza aktualną pojemność regulacyjną organizmu.
Może prowadzić do meltdownu, shutdownu albo późniejszego wyczerpania, które pojawia się dopiero po sytuacji stresowej.
Meltdown
Meltdown to ekspresyjna reakcja przeciążonego układu nerwowego, a nie manipulacja ani zwykły wybuch złości.
Może obejmować płacz, silne napięcie, podniesiony głos lub potrzebę natychmiastowego opuszczenia sytuacji.
Shutdown
Shutdown to reakcja wycofania, w której przeciążony organizm ogranicza kontakt, mowę, ruch i przetwarzanie informacji.
Dla otoczenia może wyglądać jak obojętność, ale często jest formą ochrony przed dalszym przeciążeniem.
Wypalenie autystyczne
Wypalenie autystyczne to przewlekły stan utraty zasobów po długim okresie maskowania, przeciążenia i funkcjonowania ponad własną pojemność.
Nie jest zwykłym zmęczeniem. Powrót do regulacji może wymagać zmiany środowiska, ograniczenia bodźców i długiej regeneracji.
Diagnoza opisowa
Diagnoza opisowa to raport, który pokazuje nie tylko nazwę rozpoznania, ale realny sposób funkcjonowania osoby: sensorykę, relacje, pracę, energię, maskowanie i rekomendacje.
W przypadku AuDHD bywa ważniejsza niż sama etykieta, bo pomaga zrozumieć, co konkretnie wymaga dostosowania.
Akomodacje
Akomodacje to praktyczne dostosowania środowiska do układu nerwowego osoby, zamiast wymagania od niej ciągłego maskowania i kompensowania.
Mogą obejmować pracę w ciszy, komunikację pisemną, przewidywalne rytuały, elastyczne godziny i mniejszą liczbę spotkań.
FAQ definicyjne
Czy definicje atlasowe są diagnozą?
Nie. Definicje atlasowe porządkują język i pomagają nazwać doświadczenie, ale nie zastępują diagnozy psychologicznej, psychiatrycznej ani terapeutycznej.
Dlaczego jednozdaniowe definicje są ważne?
Jednozdaniowa definicja ułatwia szybkie zrozumienie pojęcia, cytowanie, linkowanie i używanie treści przez wyszukiwarki oraz systemy AI.